The Istanbul Protocol is het handboek van de Verenigde Naties over het doeltreffend onderzoeken en documenteren van foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling. Het meeste van wat het zegt tegen niet-specialisten gaat over terughoudendheid.
Een medische beoordeling wordt uitgevoerd door een gekwalificeerde arts of andere bevoegde zorgverlener. Niet door een onderzoeker, niet door een lid van een vereniging, niet door een vrijwilliger met een camera. Een niet-medisch deskundige legt twee dingen vast: wat de persoon ervoor kiest te zeggen, en wat zichtbaar is zonder enig onderzoek.
Onderzoek niet. Vraag niemand om zich uit te kleden, kleding op te tillen of u een verwonding aan een intiem lichaamsdeel te laten zien. Raak niemand aan. Iemand die in hechtenis is mishandeld, heeft al één keer de controle over zijn of haar lichaam uit handen genomen zien worden.
Beschrijf, stel geen diagnose. "Een roodbruine plek, ovaal, ongeveer drie centimeter breed, aan de buitenzijde van de linkeronderarm" is een beschrijving die iedereen kan opschrijven. "Een brandwond door een sigaret" is een klinische conclusie, en door die op te schrijven wordt een bruikbaar verslag een betwist verslag. Of een verwonding overeenkomt met wat de persoon beschrijft, is een beoordeling die het Protocol voorbehoudt aan een opgeleide arts of andere bevoegde zorgverlener.
Eerst toestemming, dan foto's, en in die volgorde. Foto's van de verwondingen van een persoon worden alleen gemaakt met geïnformeerde toestemming, die vrijwillig is gegeven nadat de persoon is verteld waar de beelden terechtkomen en wie ze zal zien, en alleen op een manier die de waardigheid beschermt. Toestemming om gefotografeerd te worden is geen toestemming voor publicatie.
Veiligheid gaat vóór het verslag. Voor iemand die nog in hechtenis is, zich nog in het land bevindt of nog bereikbaar is voor de mensen die het hebben gedaan, vormt een document met diens naam erin een gevaar. Vraag waar de persoon bang voor is, leg alleen vast wat noodzakelijk is, bewaar het versleuteld en neem het niet over een grens mee zonder na te denken over wie apparaten aan die grens leest.
De afwezigheid van sporen bewijst niets. Veel methoden worden juist gekozen omdat ze geen sporen achterlaten — verstikking, een bepaalde houding, koude, slaaptekort, bedreigingen, seksuele vernedering. Een verslag waarin "geen zichtbare verwondingen" staat en dat daar eindigt, heeft het succes van de techniek gedocumenteerd.
Overlijdensgevallen in hechtenis vallen onder the Minnesota Protocol: een onderzoek dat snel, doeltreffend, onafhankelijk, onpartijdig en transparant is, en een plicht van de staat om uitleg te geven.
Bron. OHCHR, Istanbul Protocol: Manual on the Effective Investigation and Documentation of Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (revised), https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/publications/2022-06-29/Istanbul-Protocol_Rev2_EN.pdf ; OHCHR, The Minnesota Protocol on the Investigation of Potentially Unlawful Death, https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/Publications/MinnesotaProtocol.pdf ; the Murad Code, https://www.muradcode.com/murad-code
Wat dit niet is. De vereniging onderzoekt niet, onderzoekt niemand en certificeert niet dat iemand is gefolterd. Dit bestaat zodat een aanwezig lid niet vernietigt wat een bevoegde autoriteit later nodig zou hebben.