Śledczy, który nie zna ograniczeń danej techniki, uwierzy w wynik, którego ta technika nie jest w stanie uzasadnić, i przestanie szukać.
Wynik jest porównaniem twierdzeń, a nie wyrokiem. Analiza DNA wskazuje, o ile bardziej prawdopodobne są obserwacje, jeśli próbka pochodzi od tej osoby, niż gdyby pochodziła od osoby z nią niespokrewnionej. Nie wskazuje, że dana osoba tam była, kiedy tam była ani co robiła. Przejście od stwierdzenia „jej DNA znajduje się na uchwycie” do stwierdzenia „to ona go użyła” jest wnioskowaniem, które ktoś musi uzasadnić — i właśnie na tym etapie sprawy są przegrywane.
Przenoszenie i utrzymywanie się śladów. Materiał się przemieszcza. DNA może trafić na przedmiot za pośrednictwem osoby lub powierzchni pośredniej, bez tego, by jego właściciel kiedykolwiek go dotknął, a na niektórych powierzchniach może utrzymywać się przez długi czas, podczas gdy z innych szybko znika. Obecność śladu nie jest zapisem zdarzenia.
Dyscypliny nie mają jednakowo mocnych podstaw. W raporcie z 2009 roku National Research Council of the United States zbadała dyscypliny kryminalistyczne i stwierdziła, że poza analizą jądrowego DNA wiele metod porównywania wzorców nigdy nie zostało zwalidowanych do poziomu, jaki sugerował używany wobec nich język sądowy. Porównywanie śladów ugryzień i mikroskopowe porównywanie włosów były przedmiotem szczególnej krytyki, a także przyczyną uchylenia wyroków skazujących. Słowo „dopasowanie”, użyte bez wskazania, jak często taka zgodność występuje przypadkowo, twierdzi więcej, niż metoda jest w stanie uzasadnić.
Biegły jest człowiekiem. Wiedza o tym, jakiej odpowiedzi oczekuje śledztwo, w sposób mierzalny wpływa na interpretację. Dobre laboratoria zarządzają tym celowo — przekazując biegłemu wyłącznie informacje wymagane do porównania i w kolejności, w jakiej są potrzebne. Śledczy, który dzwoni do laboratorium i mówi „jesteśmy pewni, że to on”, zanieczyścił wynik równie skutecznie, jak gdyby zanieczyścił próbkę.
Co zrobić z tym wszystkim.
- Zapytaj, jak wyglądałby wynik, gdyby Twoje podejrzenie było błędne.
- Zapytaj, co oznacza ta liczba, a jeśli nikt nie potrafi Ci tego powiedzieć, potraktuj wynik jako wskazówkę, a nie wniosek.
- Nigdy nie buduj sprawy na jednym porównaniu i nie przestawaj szukać.
- Pisz „zgodne z” tylko wtedy, gdy możesz również napisać, z czym jeszcze jest to zgodne.
Źródło. National Research Council, Strengthening Forensic Science in the United States: A Path Forward (2009), https://nap.nationalacademies.org/catalog/12589/strengthening-forensic-science-in-the-united-states-a-path-forward ; National Institute of Standards and Technology, forensic science, https://www.nist.gov/topics/forensic-science oraz Organization of Scientific Area Committees for Forensic Science, https://www.nist.gov/osac
Czym to nie jest. Podstawą do kwestionowania ani obrony jakiegokolwiek konkretnego wyniku. Zajmują się tym wykwalifikowani biegli na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie.