Superstiti li qed jiddeċiedi jekk jitkellimx qed jieħu deċiżjoni dwar is-sigurtà tiegħu stess, u jista’ jieħuha biss b’informazzjoni li l-biċċa l-kbira tal-intervistaturi jinsew jagħtu.
X’għandhom ikunu jafu, qabel ma tiġi rreġistrata xi ħaġa.
- Min int u min m’intix. Jekk m’intix prosekutur, qorti, jew aġenzija tal-għajnuna, għid dan fil-bidu.
- X’se jiġri lid-dikjarazzjoni: fejn tinħażen, min jista’ jaraha, jekk hemmx probabbiltà li tintuża, u t-tweġiba onesta li jista’ ma twassal għal imkien.
- Li jistgħu jieqfu f’kull punt, jirrifjutaw kwalunkwe mistoqsija, u jitolbu li r-reġistrazzjoni tinqered.
- Ir-riskju. Dikjarazzjoni bl-isem tista’ tasal għand in-nies li dwarhom hija d-dikjarazzjoni.
Il-kunsens hija dik il-konverżazzjoni. Mhuwiex firma, ma jiġix implikat billi xi ħadd jaqbel li joqgħod bilqiegħda, u ma jingħatax darba għal dejjem.
Qatt twiegħed protezzjoni, rilokazzjoni, flus, kura medika, prosekuzzjoni jew skeda ta’ żmien. Wegħda li ma tinżammx tibqa’ mfakkra bħala tradiment ieħor, u hija r-raġuni għaliex il-persuna li jmiss ma titkellimx ma’ ħadd.
Naqqas kemm jista’ jkun il-ħtieġa li jirrakkontaw mill-ġdid. L-ewwel staqsi jekk diġà tawx dikjarazzjoni, u lil min. Jekk teżisti dikjarazzjoni li tista’ tintuża, ħu dik minflok. Kull ripetizzjoni tiswa lill-persuna u tnaqqas il-kwalità tal-materjal.
L-ambjent. Privat, mingħajr ħadd li jista’ jkun involut jew li jista’ jipproteġi lil xi ħadd preżenti, sakemm is-superstiti ma jitlobhomx. Interpretu kwalifikat, mhux qarib. Staqsi dwar is-sess tal-intervistatur u tal-interpretu minflok ma tassumi. Biżżejjed ħin sabiex ħadd ma jkun mgħaġġel.
Wara. Qabel tibda, kun af għal liema appoġġ tista’ tirreferi lokalment. Intervista li tqajjem xi ħaġa u ma tħalli mkien fejn wieħed jirrikorri għaliha hija ħsara li setgħet tiġi evitata.
Is-sigurtà ta’ dak li issa għandek f’idejk. Ismijiet, postijiet, numri tat-telefown u uċuħ. Kriptati, limitati għall-minimu, u mhux fuq apparat li jaqsam fruntiera mingħajr ma jiġi eżaminat.
Sors. Il-Murad Code — Global Code of Conduct for Gathering and Using Information about Systematic and Conflict-Related Sexual Violence, https://www.muradcode.com/murad-code ; OHCHR, Istanbul Protocol (revised), https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/publications/2022-06-29/Istanbul-Protocol_Rev2_EN.pdf ; OHCHR, The Minnesota Protocol on the Investigation of Potentially Unlawful Death, https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/Publications/MinnesotaProtocol.pdf
Dan mhuwiex. L-assoċjazzjoni ma tinvestigax reati u ma tiġborx evidenza. Din hija informazzjoni ta’ sfond għall-membri li jistgħu jkunu preżenti meta xi ħadd ikun irid jitkellem, sabiex dak li jiġri wara ma jikkawżax aktar ħsara.