Pierwsza pomoc psychologiczna to humanitarne, praktyczne wsparcie dla osoby w ostrym kryzysie. To nie jest poradnictwo, nie jest terapią i nie jest wywiadem. Nie wymaga żadnego przygotowania klinicznego i nie polega na proszeniu kogokolwiek o opisanie tego, co mu się przydarzyło.
Przygotuj się. Zanim podejdziesz, dowiedz się, co jest dostępne: gdzie znajduje się pomoc medyczna, gdzie jest lista osób zaginionych, kto zapewnia schronienie, żywność, ładowarkę do telefonu i toaletę. W pierwszych godzinach osoba w silnym stresie potrzebuje przede wszystkim praktycznej pomocy.
Patrz. Kto ma widoczne obrażenia, kto potrzebuje natychmiastowej ochrony, kto może zrobić sobie krzywdę, kto jest sam. Nie narzucaj się osobie, która nie chce kontaktu — zaproponuj pomoc i pozostań w pobliżu.
Słuchaj. Przedstaw się. Zapytaj, czego potrzebuje, a nie co się wydarzyło. Usiądź na jej poziomie. Daj jej czas i ciszę; nie wypełniaj jej. Nie przerywaj, nie poprawiaj jej relacji, nie mów jej, co powinna czuć. Silny stres po strasznym wydarzeniu jest normalną reakcją, a powiedzenie tego wprost pomaga.
Łącz. Najpierw praktyczna pomoc: skontaktowanie z rodziną, bezpieczne miejsce, leki, informacje o tym, co wydarzy się dalej. Przekazuj dokładne informacje i uczciwie mów, kiedy czegoś nie wiesz. Następnie połącz tę osobę z odpowiednimi służbami i, jeśli to możliwe, przekaż ją konkretnej osobie, a nie wręczaj ulotki.
Nie rób tego.
- Nie naciskaj na nikogo, aby opowiadał o tym, co się wydarzyło. Zmuszanie do opowiadania o traumatycznym wydarzeniu w pierwszych godzinach może zaszkodzić.
- Nie obiecuj niczego, czego nie możesz zapewnić, w tym tego, że wszystko będzie dobrze.
- Nie mów, że wiesz, co ta osoba czuje, i nie porównuj tego z własnym doświadczeniem.
- Nie rób zdjęć i nie pozwalaj, by ją filmowano.
- Nie omawiaj tego, co ci powiedziała, z nikim, kto nie musi tego wiedzieć.
Dzieci potrzebują znanej im osoby dorosłej, prostych i szczerych słów o tym, co się wydarzyło, oraz tego, by pozostawały razem z rodzeństwem. Nie mów dziecku pocieszającej nieprawdy o śmierci; dowie się ono prawdy i przestanie ufać dorosłym w najgorszym możliwym momencie.
Źródło. World Health Organization, War Trauma Foundation and World Vision International, Psychological first aid: Guide for field workers, https://www.who.int/publications/i/item/9789241548205 ; WHO mhGAP, https://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use/treatment-care/mental-health-gap-action-programme
Czym to nie jest. To lektura, nie szkolenie i nie opieka w zakresie zdrowia psychicznego.