Ipotermija. It-tregħid li jieqaf huwa sinjal ħażin, mhux tajjeb. Konfużjoni, nuqqas ta’ koordinazzjoni, diskors imċajpar, apatija, u eventwalment ineħħu l-ħwejjeġ tagħhom minħabba li jħossuhom sħan. Ġilda kiesħa, nifs bil-mod, polz bil-mod.
- Immaniġġjahom bil-mod. Moviment qawwi ta’ persuna kiesħa ħafna jista’ jqanqal ritmu kardijaku fatali. La tħawwadhomx, la tkaxkarhomx, u togħrokhomx bil-qawwa.
- Żommhom ’il bogħod mir-riħ u mill-imxarrab. Neħħi l-ħwejjeġ imxarrbin billi taqtagħhom minflok ma tmexxihom, u nixxifhom.
- Iżola kollox, inkluż mill-art, li titlef is-sħana aktar malajr mill-arja. Kutri, borża bivakka, ħwejjeġ niexfa, u għatti r-ras.
- Xorb sħun biss jekk ikunu kompletament konxji u jkunu jistgħu jżommu t-tazza. L-ebda alkoħol — jagħti sensazzjoni ta’ sħana u jżid it-telf tas-sħana.
- Ċempel in-numru tal-emerġenza għal kull min ikun konfuż, bi ngħas, jew ma jkunx qed jitjieb.
- Jekk ma jkunux qed jieħdu n-nifs b’mod normali, ibda l-kompressjonijiet u kompli. Il-kesħa tnaqqas ħafna l-funzjonijiet tal-ġisem, u persuni rkupraw minn arrest ipotermiku wara risuxxitazzjonijiet twal.
Ġlata. Ġilda bajda, qisha x-xama’, iebsa u bla sensittività — normalment is-swaba’ tal-idejn, s-swaba’ tas-saqajn, l-imnieħer, il-widnejn, il-ħaddejn.
- Ħudhom f’post sħun u neħħi ċ-ċrieki u l-ħwejjeġ issikkati qabel ma tibda n-nefħa.
- Togħrokx iż-żona, tapplikax sħana diretta, u tużax is-silġ.
- Tdewwebhiex jekk hemm xi ċans li terġa’ tiffriża. Parti li tinħall u terġa’ tiffriża hija ħafna agħar minn waħda li tibqa’ ffriżata sakemm tingħata kura xierqa.
- Erġa’ saħħan f’ilma sħun — mhux jaħraq — fejn il-kura medika tinsab sigħat ’il bogħod, imbagħad ipproteġiha b’mod laxk u fittex l-għajnuna. Se tweġġa’ ħafna hekk kif tinħall.
Sors. European Resuscitation Council, Guidelines 2021, First Aid and special circumstances, https://cprguidelines.eu/guidelines-2021 ; World Health Organization, https://www.who.int/emergencies
X’mhuwiex dan. Qari, mhux ċertifikazzjoni.