Η πανώλη αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά και αυτά είναι αποτελεσματικά. Τα φάρμακα είναι συνήθη και χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες. Αυτό που δεν είναι συνήθες είναι ο ελάχιστος χρόνος που υπάρχει για να ξεκινήσει η χορήγησή τους.
Ποια φάρμακα. Αναφέρονται εδώ για να τα αναγνωρίζετε, όχι για να τα πάρετε:
- γενταμικίνη ή στρεπτομυκίνη, χορηγούμενες με ένεση·
- σιπροφλοξασίνη, λεβοφλοξασίνη ή μοξιφλοξασίνη·
- δοξυκυκλίνη, κυρίως για τη βουβωνική πανώλη·
- χλωραμφαινικόλη, όταν η λοίμωξη έχει φτάσει στις μήνιγγες.
Η συνήθης θεραπεία διαρκεί 10 έως 14 ημέρες. Η επιλογή, η δόση και η οδός χορήγησης αποφασίζονται από τον γιατρό και διαφέρουν για τα παιδιά και κατά την εγκυμοσύνη.
Πού. Στο νοσοκομείο. Εκτός από αντιβιοτικά, ένα άτομο με σοβαρή πανώλη μπορεί να χρειαστεί υγρά ενδοφλεβίως, οξυγόνο και υποστήριξη της αναπνοής.
Απομόνωση.
- Πνευμονική πανώλη: ο ασθενής απομονώνεται και όλοι όσοι εισέρχονται στο δωμάτιο λαμβάνουν προφυλάξεις έναντι των σταγονιδίων. Με αποτελεσματικά αντιβιοτικά, ο ασθενής συνήθως δεν είναι πλέον μεταδοτικός μετά από 48 ώρες.
- Βουβωνική πανώλη χωρίς βήχα: δεν απαιτείται απομόνωση· συνήθης φροντίδα με γάντια και πλύσιμο των χεριών, καθώς και προσοχή σε οτιδήποτε έχει έρθει σε επαφή με πύον.
Γιατί οι ώρες έχουν σημασία.
- Για την πνευμονική πανώλη, ο World Health Organization αναφέρει ότι τα ποσοστά ανάρρωσης είναι υψηλά όταν η θεραπεία αρχίζει εντός 24 ωρών από τα πρώτα συμπτώματα. Το εγχειρίδιό του προσθέτει ότι συνήθως επέρχεται θάνατος εάν δεν ξεκινήσει αποτελεσματική θεραπεία εντός 24 έως 36 ωρών.
- Παρ’ όλα αυτά, η θεραπεία δεν παραλείπεται ποτέ επειδή φαίνεται ότι άργησε. Προσέλθετε σε οποιοδήποτε στάδιο.
- Σε δημοσιευμένα περιστατικά βουβωνικής πανώλης, περίπου 66 % των ασθενών που δεν έλαβαν θεραπεία πέθαναν, έναντι περίπου 13 % εκείνων που έλαβαν θεραπεία.
Ανάρρωση. Οι περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να αισθάνονται καλύτερα μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας. Οι διογκωμένοι λεμφαδένες μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να υποχωρήσουν. Λαμβάνετε κάθε δόση της θεραπείας, μέχρι το τέλος, ακόμη και όταν αισθανθείτε καλά.
Τι μπορεί να προκαλέσει και τι μπορεί να αφήσει πίσω της. Οι επιπλοκές που καταγράφουν οι κλινικοί γιατροί είναι οι εξής:
- νέκρωση των ιστών — γάγγραινα — των δακτύλων των χεριών, των δακτύλων των ποδιών ή της μύτης, η οποία μπορεί να καταλήξει στην απώλεια ενός δακτύλου του χεριού, ενός δακτύλου του ποδιού ή ενός άκρου·
- μηνιγγίτιδα·
- αναπνευστική ανεπάρκεια·
- ανεπάρκεια άλλων οργάνων·
- στη συνέχεια, παρατεταμένη ανάρρωση.
Εξελίσσονται γρήγορα και αφορούν πανώλη που αντιμετωπίστηκε καθυστερημένα. Ο τρόπος για να τις αποφύγετε είναι ο ίδιος με τον τρόπο για να επιβιώσετε: θεραπεία την πρώτη ημέρα.
Εγκυμοσύνη και παιδιά. Η ίδια επείγουσα ανάγκη ισχύει· τα φάρμακα επιλέγονται και δοσολογούνται για τον ασθενή. Στα αναφερόμενα περιστατικά, η πανώλη χωρίς θεραπεία κατά την εγκυμοσύνη ήταν θανατηφόρα για περίπου τα δύο τρίτα των γυναικών. Σε ανασκόπηση 658 ασθενών, το 40 % ήταν κάτω των 18.
Αντοχή. Σπάνια. Έχει περιγραφεί ένα στέλεχος ανθεκτικό σε αρκετά αντιβιοτικά· ο World Health Organization σημειώνει ότι η αντοχή στα φάρμακα δεν έχει αποτελέσει πρόβλημα στη θεραπεία ασθενών με πανώλη.
Πηγή. WHO, Manual for plague surveillance, diagnosis, prevention and control (2024), section 6, https://www.who.int/publications/i/item/9789240090422 ; Nelson C. A. et al., "Antimicrobial treatment and prophylaxis of plague", MMWR Recommendations and Reports 70(RR-3), 2021, https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/70/rr/rr7003a1.htm ; Médecins Sans Frontières, Clinical guidelines: Plague, https://medicalguidelines.msf.org/en/viewport/CG/english/plague-16689935.html ; Cleveland Clinic, Plague, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17782-plague
Τι δεν είναι αυτό. Ανάγνωση, όχι ιατρική συνταγή. Οι ονομασίες των φαρμάκων δίνονται μόνο για αναγνώριση. Τα αντιβιοτικά για την πανώλη συνταγογραφούνται και χορηγούνται υπό την επίβλεψη γιατρού.