Czy można coś zrobić, zanim dana osoba zachoruje? Tak. Nazywa się to profilaktyką poekspozycyjną, jest proste i trzeba o nią poprosić — nikt nie będzie wiedział, że doszło do narażenia, jeśli o tym nie powiesz.
Kogo uznaje się za osobę narażoną. Według World Health Organization jest nią osoba, która w ciągu poprzednich 10 dni:
- znajdowała się w odległości do 2 metrów od osoby z dżumą płucną — podejrzewaną lub potwierdzoną — w dowolnym momencie od wystąpienia pierwszego objawu u tej osoby do zakończenia pierwszych 48 godzin jej leczenia;
- mieszka w tym samym gospodarstwie domowym co pacjent z dżumą dymieniczą, a zatem prawdopodobnie była narażona na te same pchły;
- bez ochrony miała kontakt z zakażonym zwierzęciem lub jego tkankami albo płynami ustrojowymi;
- uległa wypadkowi laboratoryjnemu z udziałem bakterii.
Co się robi.
- 7-dniowy cykl antybiotyku — fluorochinolonu lub doksycykliny — przepisanego przez służbę zdrowia. Nie kupuj go i nie przyjmuj na własną rękę: znaczenie ma lek, dawka i czas trwania leczenia, podobnie jak dokumentacja potwierdzająca, że zostało ono zastosowane.
- Brak izolacji, jeśli czujesz się dobrze. World Health Organization wyraźnie stwierdza, że osoby narażone nie muszą być izolowane, o ile nie mają objawów. Niektóre organy wymagają, aby osoba z kontaktu, która odmawia przyjęcia antybiotyku, pozostała w domu przez 7 dni.
- Obserwowanie objawów. Mierz temperaturę codziennie przez co najmniej 7 dni. Przy pierwszej gorączce zadzwoń — nie czekaj, aby zobaczyć, jak się rozwinie, i powiedz, że jesteś osobą z kontaktu.
- Pchły. Jeśli źródłem były pchły, odzież, dom i zwierzęta domowe są poddawane zwalczaniu pcheł.
O co prosi się ciebie.
- Przekaż służbie zdrowia wszystkie informacje o narażeniu: gdzie, kiedy, jak blisko i jak długo.
- Podaj nazwiska innych osób, które tam były. Potrzebują takiej samej oferty w ciągu tych samych 10 dni.
- Przyjmuj każdą dawkę.
- Prowadź zwykłe życie, chyba że otrzymasz inne zalecenie.
Czego się nie robi.
- Antybiotyki z wyprzedzeniem, „na wszelki wypadek”. Antybiotyki zapobiegawcze przed jakimkolwiek narażeniem są przeznaczone wyłącznie dla zespołów, które muszą przez krótki czas pracować w miejscu, gdzie dżuma jest aktywna — i dla nich stosuje się je od 1 dnia przed narażeniem do 48 godzin po nim. Nie jest to zalecenie dla podróżnych ani gospodarstw domowych.
- Szczepienie po narażeniu. Nie ma szczepionki do tego celu.
- Badanie zdrowej osoby z kontaktu. Nie ma testu, który wykazywałby, czy u osoby bez objawów trwa okres inkubacji dżumy.
Dlaczego oferta jest tak szeroka. Aby antybiotyk zapobiegł chorobie, musi zostać podany w okresie inkubacji, zanim ktokolwiek będzie wiedział, kto zachorowałby. Dlatego proponuje się go każdej osobie z bliskiego kontaktu, z których większość pozostałaby zdrowa. To cena tej metody — i jest ona niewielka.
Źródło. WHO, Manual for plague surveillance, diagnosis, prevention and control (2024), section 6.5, https://www.who.int/publications/i/item/9789240090422 ; New South Wales Health, Plague control guideline, https://www.health.nsw.gov.au/Infectious/controlguideline/Pages/plague.aspx ; United States Centers for Disease Control and Prevention, Clinical care of plague, https://www.cdc.gov/plague/hcp/clinical-care/index.html
Czym ten materiał nie jest. To lektura, a nie recepta. O tym, czy jesteś osobą z kontaktu, i o tym, co otrzymasz, decyduje służba zdrowia w miejscu, w którym przebywasz.