Il-protezzjoni kontra l-pesta mhijiex miżura waħda. Kull forma għandha r-rotta tagħha, u kull rotta għandha t-tweġiba tagħha.
Kontra l-pesta bubonika: żomm il-briegħed 'il bogħod minnek.
- Fejn teżisti l-pesta fl-annimali, ilbes qalziet twil, kalzetti u żraben magħluqa barra.
- Uża repellent għall-insetti li fih DEET fuq il-ġilda u l-ħwejjeġ. Prodotti li fihom permethrin jintużaw fuq il-ħwejjeġ biss, qatt fuq il-ġilda. Segwi l-istruzzjonijiet fuq it-tikketta.
- Tistrieħx, tikkampjax u toqgħodx ħdejn ħofor u bejtiet tal-annimali gerriema.
- Fejn il-firien jaqsmu d-dar miegħek: orqod fuq sodda mgħollija mill-art minflok fuq l-art stess, u aħsel l-artijiet, it-twapet u l-friex regolarment.
Kontra l-pesta bubonika u settiċemika: tmissx l-annimal.
- Qatt tmiss annimal selvaġġ li jinstab mejjet.
- Jekk tikkaċċa jew taqbad l-annimali, ilbes ingwanti biex timmaniġġja u tqaxxar l-annimal.
- Toqtolx, tippreparax u tiekolx annimal li jidher marid.
- Sajjar il-laħam sew.
Annimali gerriema mejta.
- Għadd f'daqqa ta' firien mejta jew annimali gerriema oħra jiġi rrappurtat lill awtoritajiet, mhux jitneħħa bil-moħbi.
- Jekk wieħed irid jitneħħa u ħaddieħor ma jista' jagħmel dan: għatti mnieħrek u ħalqek b'maskra; qatt tuża idejk mikxufa — uża ingwanti li jintremew, jew borża tal-plastik fuq idejk; qiegħed trab insettiċida fuqu l-ewwel, sabiex il-briegħed tiegħu jmutu miegħu; difnu f'fond ta' madwar 1 metru, u aħsel idejk wara.
- Tibdiex toqtol l-annimali gerriema waqt li jkunu qed imutu f'għadd kbir. Il-briegħed jitilqu mill-annimali gerriema mejta u jigdbu lin-nies. Il-kontroll tal-annimali gerriema jsir wara l-kontroll tal-briegħed, jew flimkien miegħu — qatt qabel.
Kontra l-pesta pulmonari: distanza, maskra, arja.
- Distanza. Fejn ġiet irrappurtata l-pesta pulmonari, żomm mill-inqas 2 metri 'l bogħod minn kull min qed jisgħol, u qatta' l-inqas ħin possibbli f'postijiet iffullati.
- Maskra fuq il-persuna li qed tisgħol. Maskra medika fuq il-persuna marida taqbad il-qtar fis-sors. Maskra medika fuq il-persuna li tieħu ħsiebha hija t-tieni saff. Maskra użata titqiegħed f'kontenitur magħluq; imbagħad aħsel idejk.
- Arja. Żomm il-kamra ventilata.
- Idejn. Sapun u ilma, jew diżinfettant tal-idejn bl-alkoħol, wara kull kuntatt.
Jekk xi ħadd id-dar ikun marid u l-għajnuna tkun fi triqitha.
- Persuna waħda tieħu ħsiebu; kulħadd jibqa' barra mill-kamra.
- Maskri fuq it-tnejn; tieqa miftuħa.
- Ttrasportax lill-persuna marida mkien bit-trasport pubbliku. Stenna l-ambulanza, jew l-istruzzjonijiet.
- Wara, kull min kien sa 2 metri minnu jikkuntattja lis-servizz tas-saħħa. Dan huwa l-grupp li jiġi offrut antibijotiċi preventivi.
Il-mejtin. Taħsilx u tippreparax il-ġisem ta' persuna li tkun mietet bil-pesta, u ma żżommx il-laqgħa fid-dar. Il-ġisem jiġi ttrattat minn timijiet imħarrġa li jużaw tagħmir protettiv. Dan huwa diffiċli għal familja, u huwa wieħed mill-miżuri li bl-aktar mod affidabbli jwaqqaf katina ta' infezzjoni.
Sors. WHO, Manual for plague surveillance, diagnosis, prevention and control (2024), sections 7.1–7.3 and Annexes 11–12, https://www.who.int/publications/i/item/9789240090422 ; WHO, Questions and answers: Plague, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/plague ; United States Centers for Disease Control and Prevention, Preventing plague, https://www.cdc.gov/plague/prevention/index.html
Dak li dan mhuwiex. Qari, mhux taħriġ. Fejn l-awtorità tas-saħħa jew l-awtorità tal-protezzjoni ċivili ta' pajjiżek tagħti struzzjonijiet, dawk jipprevalu.