Co wskazuje na zagrożenie chemiczne. Chmura lub mgła bez ognia. Silny lub nietypowy zapach — choć wiele niebezpiecznych gazów nie ma zapachu. Kilka osób choruje jednocześnie, z tymi samymi objawami: łzawienie oczu, kaszel, zawroty głowy, wymioty. Martwe ptaki lub zwierzęta. Tablice ostrzegawcze na ciężarówce, cysternie lub wagonie kolejowym. Ciecz wyciekająca z pojemnika.
Oddal się. Idź pod górę i pod wiatr, i przemieszczaj się dalej, aż znajdziesz się w bezpiecznej odległości. Gaz rozprzestrzenia się przy ziemi i zgodnie z kierunkiem wiatru; odległość jest jedyną ochroną, jaką ma osoba bez przeszkolenia.
Nie wchodź. To polecenie, które ludzie ignorują, i dlatego rośnie liczba poszkodowanych. Ratowanie osób wewnątrz skażonego obszaru wymaga aparatu oddechowego i kombinezonu ochronnego, a ratownik bez takiego wyposażenia traci przytomność obok osoby, do której próbował dotrzeć, podwajając zakres pracy i zmniejszając o połowę szanse.
Zdejmij odzież. Zdjęcie wierzchniej odzieży usuwa dużą część skażenia z ciała. Odetnij ją, zamiast przeciągać przez głowę, włóż do worka i zachowaj — ratownicy mogą jej potrzebować. Nie szoruj skóry; jeśli tak zalecono, delikatnie spłucz ją dużą ilością wody, a gdy woda nie jest dostępna — osuszaj przez delikatne przykładanie materiału.
Żadnych źródeł zapłonu. Wiele oparów jest łatwopalnych. Nie używaj zapalniczek ani silników, a z telefonu korzystaj z odległości, nie obok miejsca uwolnienia substancji.
Powiedz służbom ratunkowym, co widzisz z miejsca, w którym jesteś. Numer na tablicy ostrzegawczej, nazwę na zbiorniku, kolor chmury, ile osób jest poszkodowanych i w którą stronę wieje wiatr. Nie podchodź bliżej, żeby odczytać etykietę.
Jeśli polecono ci schronić się, zamiast się przemieszczać: wejdź do środka, na wyższe piętro, jeśli substancja jest cięższa od powietrza, zamknij okna i drzwi, wyłącz wentylację i klimatyzację, wybierz pomieszczenie z najmniejszą liczbą otworów i nasłuchuj polecenia wyjścia.
Źródło. World Health Organization, zdarzenia chemiczne, https://www.who.int/health-topics/chemical-incidents ; United States Centers for Disease Control and Prevention, sytuacje zagrożenia chemicznego, https://emergency.cdc.gov/chemical/index.asp
Czym to nie jest. Lektura, nie szkolenie. Stosuj się do poleceń służb ratunkowych i właściwego dla danego miejsca organu ochrony ludności; jeśli różnią się one od tej strony, mają pierwszeństwo.