Vidjo ta’ attakk huwa allegazzjoni dwar post, ħin u kawża. Kull wieħed minn dawn it-tlieta jiġi vverifikat separatament, u vidjo li ma jgħaddix minn wieħed minnhom mhuwiex biċċa evidenza aktar dgħajfa — huwa avveniment differenti.
Ippreservah qabel tanalizzah.
- Aqbad l-ewwel verżjoni li tista’ ssib, mhux il-kopja li waslet għandek. Ir-riposts jiġu kkodifikati mill-ġdid, maqtugħin u intitolati minn nies li ma kinux hemm.
- Żomm il-fajl oriġinali mingħajr ma tmissu, irreġistra hash tiegħu, u aħdem fuq kopja. Fajl li qtajtlu partijiet jew tejjibtu huwa xogħol tiegħek, mhux is-sors.
- Irreġistra minn fejn ksibtu, il-ħin eżatt meta ġibthom, u l-kont li ppubblikah. Il-materjal jisparixxi; ir-rekord tal-kisba huwa dak li jibqa’ wara t-tħassir.
Fejn. Lokalizza ġeografikament billi tqabbel ma’ xbihat indipendenti: il-forma tal-linja tas-saqaf, il-pożizzjoni ta’ arblu, il-marki tat-triq, il-mudell ta’ ċint. Bini wieħed li jaqbel huwa koinċidenza; tliet karatteristiċi fissi fir-relazzjoni t-tajba ma’ xulxin jikkostitwixxu post.
Meta. Iddetermina l-kronoloġija: id-direzzjoni u t-tul tad-dell, it-temp li jista’ jiġi verifikat ma’ rekords, kostruzzjoni li dehret jew għebet bejn dati magħrufa, il-weraq. Il-ħin tat-tlugħ huwa l-aħħar ħin li fih seta’ jkun iffilmjat, u xejn aktar.
Il-metadejta tgħin u ma tipprova xejn. Titneħħa faċilment u tiġi ffalsifikata faċilment, il-biċċa l-kbira tal-pjattaformi jneħħuha meta jsir it-tlugħ, u n-nuqqas tagħha ma jgħid assolutament xejn dwar l-awtentiċità.
Dak li fil-fatt jintwera. Iddistingwi dak li jidher minn dak li qed jiġi allegat dwaru. Il-ħsara tidher; il-munizzjoni li kkawżatha normalment ma tidhirx, u l-identità ta’ min sparaha kważi qatt ma tkun tidher.
Tkabbarx dak li ma vverifikajtx. Ir-repetizzjoni ta’ post żbaljat għal attakk mhijiex żball żgħir: hija allegazzjoni dwar min għamlu, u dan iwassal għall-qtil ta’ nies u għat-telf ta’ kawżi.
Ħu ħsieb tiegħek innifsek. Espożizzjoni ripetuta għal materjal grafiku tikkawża ħsara reali. Aħdem f’sessjonijiet, itfi l-awtoplay, żomm il-ħoss mitfi awtomatikament, u waqqaf.
Sors. OHCHR and the Human Rights Center at UC Berkeley, Berkeley Protocol on Digital Open Source Investigations, published by OHCHR at https://www.ohchr.org/ ; Eurojust and the Genocide Network, Documenting international crimes and human rights violations, https://www.eurojust.europa.eu/publication/documenting-international-crimes-and-human-rights-violations
Dak li dan mhuwiex. L-assoċjazzjoni mhijiex awtorità investigattiva. Dan jiddeskrivi kif protokolli ppubblikati jgħidu li tali materjal jiġi ttrattat, sabiex membru li jsib xi ħaġa ma jeqridhiex.