Is éard atá i gcuid mhór den chosaint a thugann cosaint do theaghlach ar an bplá ná gnáthchúram tí a dhéantar d’aon ghnó. Tá sé tábhachtach cá bhfuil an plá i láthair in ainmhithe fiáine; in áiteanna eile níl ann ach dea-chleachtas in aghaidh creimirí.
Baile nach dteastaíonn ó chreimirí.
- Coinnigh bia i gcoimeádáin nach féidir le francach a oscailt: gloine, miotal, nó boscaí bruscair a bhfuil claibíní teanna orthu.
- Ná fág dramhaíl bhia amuigh. Scuab urláir agus boird; coinnigh dramhaíl na cistine i mbosca bruscair a bhfuil clúdach daingean air.
- Ná fág bia peataí ná síol éan in áit ar féidir le creimirí teacht air.
- Clúdaigh coimeádáin uisce.
- Aimsigh na poill agus dún iad — i mballaí agus in urláir, faoi dhoirse, timpeall píopaí agus cáblaí — le moirtéal, coincréit, leathán miotail nó mogall sreinge.
- Lasmuigh: glan scuab, carnáin charraigeacha agus dramhaíl, agus cruach adhmaid tine amach ón teach.
Peataí.
- Úsáid táirge rialaithe dreancaidí ar chait agus ar mhadraí. Fiafraigh de thréidlia cén ceann is fearr.
- Sa chás go bhfuil an plá i láthair in ainmhithe fiáine, ná lig do pheataí fánaíocht ná fiach a dhéanamh. Tugann siad dreancaidí abhaile, agus gabhann cait an plá iad féin.
- Ní chodlaíonn peata a bhíonn ag fánaíocht ar do leaba.
- Téann cat breoite — fiabhras, easpa goile, gan fuinneamh, agus uaireanta at faoin ngiall — chuig tréidlia gan mhoill. Abair cad atá in amhras ort sula sroicheann tú é. Láimhseáil an t-ainmhí a laghad agus is féidir, agus coinnigh d’aghaidh uaidh.
Amuigh faoin aer: fiach, fánaíocht, obair allamuigh.
- Éarthach, brístí fada, bróga dúnta.
- Ná láimhseáil ainmhithe breoite ná marbha. Caith lámhainní agus tú ag feannadh agus ag búistéireacht.
- Ná campáil ná ná lig do scíth taobh le poill agus neadacha creimirí.
- Is rabhadh é coilíneacht creimirí talún atá tar éis éirí ina tost go tobann. Fág an áit, agus tuairiscigh é.
Taisteal.
- Roimh ré. Léigh comhairle sláinte taistil do thíre féin maidir leis an áit a bhfuil tú ag dul chuici. I gcás gnáth-thaistealaí, tá an baol go bhfaighfí an plá an-íseal.
- Ann. Úsáid éarthach. Seachain ainmhithe marbha. Má tuairiscíodh plá niúmónach, seachain áiteanna plódaithe agus aon duine atá ag casacht.
- Ina dhiaidh sin. Má thagann fiabhras ort laistigh de 10 lá tar éis duit filleadh, téigh chuig dochtúir láithreach agus abair cá raibh tú.
Na rudaí nach bhfuil de dhíth ar theaghlach.
- Stoc antaibheathach "i gcúlchiste". Is é iad a thógáil gan oideas an botún, ní an réamhchúram.
- Nimh creimirí a leagtar amach le linn ollbhás creimirí. Cuireann sé a ndreancaidí sa tóir ort.
- An teach ar fad a dhíghalrú. Ní mhaireann an baictéar ar dhromchlaí tirime; is iad na dreancaidí, agus aon rud atá salach le pus nó sputam, na rudaí a gcaithfear déileáil leo.
Foinse. United States Centers for Disease Control and Prevention, Preventing plague, https://www.cdc.gov/plague/prevention/index.html ; WHO, Manual for plague surveillance, diagnosis, prevention and control (2024), Annex 12, https://www.who.int/publications/i/item/9789240090422 ; UK Health Security Agency, Plague: epidemiology, outbreaks and guidance, https://www.gov.uk/guidance/plague-epidemiology-outbreaks-and-guidance
An rud nach bhfuil anseo. Léitheoireacht atá ann, ní comhairle maidir le rialú lotnaidí ná comhairle tréidliachta. Úsáidtear feithidicídí agus creimiricídí de réir a lipéad agus rialacha na tíre ina bhfuil tú.